Povratak na Privreda

Infrastruktura

Infrastrukturna opremljenost gradskog područja razvijana je u različitim vremenskim periodima. Putna infrastruktura u velikoj meri izgrađena je još u 18 i 19 veku, kada su gradske ulice bile izgrađene tzv. kaldrmom, kao i klinker opekom, a na čije je mesto danas došao asfalt. Vodosnabdevanje je u tom periodu bilo organizovano putem arterskih bunara, a početkom 20. veka razvija se i atmosferska kanalizacija u gradu. Željeznička infrastruktura izgrađena je u prvoj polovini 20 veka i od tada nije bilo značajnijeg razvoja ovog dela infrastrukture Ipak, najznačajniji razvoj mreže komunalne i ostale infrastrukture bio je prisutan u drugoj polovini 20 veka.

Putna infrastruktura u gradu Somboru danas se može oceniti kao veoma dobra. Gradske ulice asfaltirane su u najvećoj meri i nalaze se u zadovoljavajućem stanju. Veliki broj ulica asfaltiran je u periodu od 1996. godine do danas, što je i razlog za iznesenu ocenu. Istovremeno je važno naglasiti da u Gogama, Josićkom naselju i u okolini Velikog pravoslavnog groblja postoji problem neasfaltiranih ulica, kao posledica stanogradnje van planskih osnova. Dodatni problemi koji se mogu uočiti u pogledu putne infrastrukture u gradu vezani su za potrebe izgradnje obilasnice oko grada, izgradnju kružnih raskrnica, proširenja kolovozne konstrukcije u ulicama sa većim saobraćajnim opterećenjem, kao i nepostojanje tzv. habajućeg sloja i bankina u određenom broju ulica, a što dovodi do oštećenja kolovoza.

Sastavni deo analize putne infrastrukture u gradu je i pitanje parkiranja. U opštini Sombor registrovano je preko 30.000 vozila, od kojih je najveći broj putničkih vozila. Sve izraženiji problem parkiranja, koji je posebno vezan za najuže gradsko jezgro, kao centar administrativnih, privrednih i kulturnih dešavanja u opštini i okrugu, ukazao je na potrebu formiranja parking mesta. U gradu je izvršeno zoniranje ulica i uvedene su 3 zone na oko 850 parking mesta, a posao upravljanja poveren je JKP „Parking servis“. Uvedena je i mogućnost plaćanja parkiranja putem SMS-a. Stanje u oblasti parkiranja može se okarakterisati kao dobro, uz potrebu izgradnje dodatnih mesta u nekim ulicama za potrebe putničkog saobraćaja. Teretna vozila i autobusi (posebno turistički) nemaju adekvatno rešeno pitanje parkiranja, što ukazuje na potrebu da se ispitaju mogućnosti izgradnje parkinga za kamione u blizini južne obilaznice oko grada i parkinga za turističke autobuse u blizini najužeg centra grada.

Pešačke i biciklističke staze nalaze se u dobrom stanju, iako postoje i mesta sa većim oštećenjima i izbočinama, kao posledica izdizanja korenja velikog broja stabala u gradskim drvoredima. Dodatni problem vezan za biciklističke staze jeste i njihova nepovezanost, a to se posebno odnosi na nepostojanje biciklističke staze oko gradskog jezgra i biciklističkkih staza koje bi bile izgrađene uz glavne izlazne ulice ka magistralnim putevima u gradu.

Grad nema izrađenu tehničku regulaciju saobraćaja za celo područje, već samo za uži centar. Postojeća mreža semafora postovljena je na nekoliko mesta u gradu, a najviše u okviru tzv. Venca i ulica koje vode ka regionalnim i magistralnim putevima. Analiza pokazuje da su semafori u dobrom stanju, a za potpunije rešavanje semaforizacije neophodno je izgraditi još nekoliko semafora (na pažljivo odabranim raskrsnicama), sa čime bi se mreža semafora optimalizovala za naredni petogodišnji period.

Elektro-energetska mreža je prema svojoj pokrivenosti u gradu na zadovoljavajućem nivou. Najveći broj domaćinstava ima na raspolaganju adekvatnu električnu energiju. Samo u određenim delovima grada primećuju se problemi sa snabdevanjem električnom energijom, a oni su posledica preopterećenja mreže odnosno nedovoljnih kapaciteta trafo-stanica u tim delovima grada. Elektro-energetska mreža u gradu iako na zadovoljavajućem nivou, nije u potpunosti adekvatna za razvoj grada, pre svega usled promena u naponu mreže i sve većih potreba koje iskazuje privreda Sombora. Problemi sa kapacitetima elektro-energetske mreže posebno su prisutni u Industrisjkoj zoni, gde se u poslednjih 3 godine pojavio veći broj korisnika. U određenim delovima grada još uvek postoji i elektro mreža na drvenim stubovima, što je potrebno promeniti, kao i pristupiti kabliranju mreže u delovima grada u kome se predviđa izgradnja stambenih i privrednim objekata.

Javna rasveta u gradu Somboru postavljena je na metalnim, betonskim i drvenim stubovima različite visine. Najveći deo sistema javne rasvete izgrađen je pre više od 25 godina i od tada su ulaganja bila na skromnom nivou. To je osnovni razlog zašto se može izneti ocena da je sistem javne rasvete u lošem stanju, sa zastarelim živinim svetiljkama, što utiče na visoke troškove utrošene električne energije i visoke troškove tekućeg održavanja uz nedovoljno kvalitetnu osvetljenost grada. Na smanjenu osvetljenost pored zastarelog sistema javne rasvete utiče i veliki broj drvoreda sa gustim krošnjama i širina ulica koje bi zahtevale posebno rešavanje osvetljenja za saobraćajnice u odnosu na pešačke površine i zeleni pojas.

Sistem daljinskog grejanja izgrađen je za snabdevanje toplotnom energijom za oko 3000 korisnika-stanova u kolektivnom stanovanju i u objektima predškolskih, školskih i drugih ustanova javnog sektora, kao i za potrebe privrednih objekata u Industrijskoj zoni. Sistem se sastoji od magistralnog voda u dužini od preko 2 km, koji toplotnu energiju dovodi iz postrojenja gradske toplane do korisnika u gradu i mreže koja najgušću pokrivenost ima u bloku Selenča. Čitav sistem se nalazi u veoma lošem stanju, što uzrokuje česte havarije i gubitke na mreži. Pored toga, sistem je građen kao jednocevni bez mogućnosti merenja toplotne energije po pojedinačnom korisniku. U zgradama kolektivnog stanovanja ugrađene su podstanice, koje su dotrajale i neophodno je pristupiti njihovoj promeni, kako bi se optimalizovala isporuka energije. Mreža cevi veoma je dotrajala i iziskuje značajna ulaganja u zamenu vodova širom grada.

Postrojenje gradske toplane nalazi se na južnom delu grada, u sklopu industrijske zone i zauzima površinu od oko 2,5 ha. Izgrađeno je sa kapacitetom od 40 MW toplotne energije i kao pogonsko gorivo za kotlovske jedinice koristi se mazut tokom dužeg niza godina i zemni gas počevši od 2003. godine. Postrojenje raspolaže rezervoarima za mazut od preko 700 tona. Kako je objekat izgrađen pre više od 25 godina nalazi se u relativno lošem stanju, što se posebno odnosi na kotlove i dimljake. Ovakvo stanje utiče na nedovoljnu funkcionalnost objekta i velike utroške energenata, kao i emisiju gasova sa povećanim stepenom zagađenja.

Gasna mreža započeta je sa izgradnjom 2002. godine. Razvoj mreže krenuo je od južnog dela grada, gde se nalazi glavna merno-regulaciona stanica za snabdevanje grada zemnim gasom. U toku proteklim 5 godina izgrađeno je preko 200 km gasne mreže, sa čime je gasifikovan južni deo grada i Industrijska zona, a sveobuhvatnim radovima na izgradnji mreže u toku 2007 i 2008. gasifikacija grada će biti završena u potpunosti. Gasna mreža razvijena je u svim delovima grada, osim u delovima gde postoji sistem daljinskog grejanja, a posebno u objektima kolektivnog stanovanja.

Telekomunikaciona mreža je veoma dobro razvijena i pokrivenost je potpuna. U pogledu fiksne telefonije u gradu postoji preko 32.000 priključaka i u veoma visokom procentu od preko 95% mreža je digitalizovana. U okviru mobilne telefonije prisutni su opereteri „Telekom“, „Mobtel“ (Telenor), a u 2007. godini će startovati i treći operater „Mobilkom“. Broj korisnika usluga mobilne telefonije je u porastu, a pokrivenost grada signalom je na visokom nivou. U sklopu telekomunikacione mreže važno je istaći postojanje kablovsko-distributivnog sistema u gradu Somboru. Na području grada za pružanje ove usluge licencu Radio-difuzne agencije dobila su 2 sistema i to: „Serbia Broadband- Srpske kablovske mreže“ d.o.o. Kragujevac i „Bivalent“ d.o.o. iz Sombora. Pokrivenost grada KDS sistemom je veoma dobra uz ocenu da je mreža samo delimično kablirana pod zemljom, dok se u najvećem delu ona prostire kroz vazduh. Internet mreža u gradu je na visokom nivou, iako je još uvek dominantan oblik konekcije tzv. dial up veza. Bezični internet (wireless) se brzo razvija, a od 2006. godine internet se može koristiti i putem KDS sistema, kao i uz pomoć ADSL-a.

Vodovodna mreža je najvažniji elemenat komunalne infrastrukture u svakoj lokalnoj sredini. U Somboru je ona građena tokom dužeg vremenskog perioda i otuda postoje značajne razlike u pogledu njenog stanja i funkcionalnosti. Sve do kraja 70-tih godina vodovodna mreža građena je postavljanjem azbestnih cevi, a nakon toga se prelazi na razvoj mreže sa novim materijalima. I pored neujednačene starosti mreže može se izneti zaključak da su tennički gubici na distribuciji mreže na niskom nivou. Zamena cevovoda na vodovodnoj mreži radi se permanentno tako da danas možemo govoriti o potpunoj pokrivenosti grada ovom mrežom, a koja po svom kapacitetu može zadovoljiti propisane zahteve za kvalitetom vode i količinske potrebe stanovništva u individualnim domaćinstvima i stambenim zgradama, kao i privredi i javnom sektoru. Od uočenih manjkavosti mreže potrebno je istaći probleme sa pritiskom koji se javljaju u letnjim mesecima, posebno u objektima kolektivnog stanovanja na višim spratovima. Problem je moguće rešiti izgradnjom dodatnog tornja u bloku Selenča, čime bi se omogućilo adekvatno snabdevanje ovog dela grada koji je najdinamičnije širi. Mreža se razvija i u prigradskim naseljima i potrebno je izgraditi mrežu na udaljenosti do 5 km od gradske zone, što će omogućiti zaokruživanje gradske mreže u celini.

Crpna stanica Jaroš predstavlja fabriku vode nastalu na arterskim bunarima koji su dugo vremena i korišćeni u Somboru za potrebe vodosnabdevanja. Izgrađena je prema tadašnjim standardima i zahvata vodu iz 2 podzemna rezervoara na dubinama do 60 metara i dubinama između 130 i 140 metara. Mešanjem vode iz ovih podzemnih rezervoara i njenom pripremom dobija se voda zadovoljavajućeg kvaliteta za stanovništvo. Kapacitet crpne stanice iznosi do 200 l/s i uz njegovo proširenje za dodatnih 200 l/s može se izneti ocena da bi takav ukupni kapacitet bio dovoljan za potrebe grada i prigradskih naselja, kao i nekih naseljenih mesta u dužem vremenskom periodu. Stanje crpne stanice je zadovoljavajuće i moguće je obezbediti njenu funkcionalnost uz dodatna ulaganja u tekuće i investiciono održavanje.

Atmosferska i fekalna kanalizacija predstavljaju sistem kanalisanja atmosferske, odnosno otpadne vode u gradu Somboru, s tim da sistemu fekalne kanalizacije pripada i postrojenje za prečišćavanje otpadne vode. Organizovano uklanjanje otpadnih voda počelo je pre oko 25 godina i danas postoji separatni sistem odvođenja atmosferskih i fakalnih voda. Najveći deo mreže sačinjava sistem cevi prečnika od 150 do 800 mm od salonita, betona i PVC. Pokrivenost grada kanalizacionom mrežom iznosi oko 45%, a potpuna pokrivenost ovom mrežom očekuje se do 2012. godine. Pored ulica u kojima ne postoji kanalizaciona mreže, posebno je značajna činjenica da i u ulicama gde postoji mreža sva domaćinstva nisu priključena. Upravo zato, veoma je veliki broj septičkih jama u individualnom stanovanju, što posebno ugrožava životnu sredinu i preti zagađenju podzemnih voda čiji se nivo znatno podigao u poslednjih 10 godina.

Sistem za prečišćavanje otpadnih voda u Rokovcima sa kapacitetom od oko 180.000 ekvivalentnih jedinica, što predstavlja značajan potencijal građen da zadovolji potrebe grada i u narednih 50 godina. Prema svojoj lokaciji u blizini industrijske zone i dela grada sa kolektivnim stanovanjem, prečistač u potpunosti zadovoljava potrebe grada i potrebno je obezbediti adekvatna sredstva kako bi se sadašnje dobro stanje obezbedilo i u budućem periodu.

Gradska deponija u Rančevu predstavlja jednu od najbolje izgrađenih deponija u Republici Srbiji. Nalazi se na 10 km od centra grada na ukupnoj površini od oko 30 ha. Prema projektnoj dokumentaciji izgrađena je za potrebe grada, naseljenih mesta uz mogućnost da primi otpad i iz drugih opština Zapadno-bačkog okruga. Projekat po kojem je izgrađena predviđa i mogućnost stepenastog proširenja tela deponije i to u 9 nivoa, sa čime bi se ukupan kapacitet deponije višestruko povećao i bio bi dovoljan za narednih 50 i više godina. Za sada ne postoji selekcija otpada u značajnijoj meri, ali je potrebno istaći da za to postoje uslovi na deponiji, a postoji i mogućnost osnivanja reciklažnog centra na istoj lokaciji.

Pored navedenih objekata komunalne infrastrukture, potrebno je istaći i druge objekte od značaja za razvoj grada. To su svakakopristanište „Kamenko Gagrčin“, koje je locirano na Velikom Bačkom kanalu na južnom delu grada, u neposrednoj blizini industrijske zone, zatim vojni aerodrom na udaljenosti od oko 7 km od grada, kao i postojanje željezničke autobuske stanice. Pristanište, vojni aerodrom, željeznička i autobuska stanica imali su veoma važnu ulogu u povezivanju Sombora sa drugim mestima u regionu, kako u pogledu prevoza putnika, tako i u pogledu robnog transporta. Svi ovi objekti su u relativno lošem stanju, pre svega zbog nedovoljnog ulaganja u održavanje i smanjenog obima saobraćaja i finansijskih sredstava u skladu sa tim. Posebno je potrebno istaći međumesnu i međugradsku autobusku stanicu lociranu u bloku Selenča, koja prema svojoj funkcionalnosti, saobraćajnom rešenju i urbanističkim planovima ne može biti u potpunosti funkcionalna na trenutnoj (privremenoj) lokaciji i potrebno je pristupiti njenom izmeštanju na drugu lokaciju.

U gradu Somboru postoje Veliko i Malo pravoslavno, Veliko i Malo katoličkko, Jevrejsko i Partizansko groblje. Veliko Pravoslavno groblje nalazi se u istočnom delu grada. Groblje je uređeno i potrebno je pristupiti njegovom proširenju, kako bi se omogućilo sahranjivanje u narednom periodu. Veliko Katoličko groblje je dobro uređeno i za njega je takođe potrebno manje proširenje.

Zvanična internet prezentacija